13.30–14.00 inscenizacja historyczna
14.00–15.00 spotkanie z rekonstruktorami, pokaz broni i wyposażenia
Do wspólnego śpiewania zaprasza
D&D - Dorota Czajkowska i Dariusz Szopa
W tym roku widzowie będą mogli zobaczyć, jak wyglądała Praska ulica w okresie niemieckiej okupacji. Będzie można zobaczyć w bardzo realistyczny sposób, jak wyglądała walka w okresie poprzedzającym godzinę ‘W”. Nie tylko zobaczyć, będzie można dotknąć broni czy wyposażenia. Każdy będzie mógł porozmawiać z rekonstruktorami, zadać im pytania czy usłyszeć ciekawe historie z okresu drugiej wojny światowej. Wspólnie zaśpiewamy piosenki „płynące z barykad”.
Inscenizacja, to nie jedyna atrakcja. W ramach wydarzenia planujemy wystawę broni i wyposażenia z okresu drugiej wojny światowej. Będą to repliki broni, czy broń PCU, i każdy będzie mógł wziąć do ręki i wysłuchać informacji o danym modelu, a także zadać swoje pytania. Będzie można porozmawiać z rekonstruktorami. Nie tylko z osobami odtwarzającymi stronę Polską, ale również zapoznać się z umundurowaniem, wyposażeniem i bronią wojsk niemieckich z tamtego okresu.
Sposób, w jaki chcemy przedstawić wydarzenia z 1 sierpnia 1944 roku, które się odbyły na Warszawskiej Pradze, to Żywa Lekcja Historii. Nie będzie to płaski obraz kinowy. Inscenizacja w żywy sposób odtwarza jak najbardziej realnie sceny z historii. Wystrzały, odgłosy Praskiej ulicy, czy wszystkie efekty zbliżające do realnego wydarzenia.
„POWSTANIE WARSZAWSKIE NA PRADZE – PIERWSZE STRZAŁY”Warszawska Praga, 1 sierpnia 1944 r., godz. 16.30.Rys historyczny
W przeddzień wybuchu powstania w Warszawie, na Pradze koncentrowały się silne oddziały niemieckie, przygotowujące się do powstrzymania sowieckiej ofensywy na centralnym odcinku frontu wschodniego. Zastępcą dowódcy Grupy Armii „Środek” był feldmarszałek Walther Model, który zadanie odrzucenia sił rosyjskich w tym rejonie powierzył generałowi wojsk pancernych – Nikolausowi von Vormann, dowódcy 9 Armii.
Niemcy byli zaalarmowani niepokojącymi danymi wywiadu, które ostrzegały o mobilizacji Polaków i możliwości wybuchu powstania w Warszawie. Silne patrole Schutzpolizei przemierzały Pragę, a ważne strategicznie obiekty zostały wzmocnione dodatkowymi załogami Wehrmachtu i Luftwaffe (mosty, wiadukty kolejowe, dworce, urzędy i posterunki policji).
Komendantem 4 Rejonu, obejmującego znaczne obszary Nowej Pragi i Michałowa, był ppłk artylerii Henryk Bełdycki ps. „Stefan”. Ogółem podlegało mu ponad 1000 żołnierzy, podzielonych na 6 zgrupowań (kompanii). Jednym z nich – zgrupowaniem 1604, dowodził por. Michał Łazarski ps. „Biebrza”.
/Michał Łazarski urodził się 29.09.1896 r. w Sztabinie, walczył o niepodległość w latach 1918-1920. Po zakończeniu działań wojennych organizował kółka rolnicze i spółdzielnie mleczarskie w województwie białostockim. Samorządowiec: zasiadał w Radzie Gminnej i Wydziale Powiatowym w Augustowie oraz Radzie Wojewódzkiej w Białymstoku. Pełnił obowiązki prezesa Okręgowego Towarzystwa Rolniczego oraz radcy Izby Rolniczej w Białymstoku. Od 1928 r. był nieprzerwanie posłem na Sejm, w 1938 r. wybrany został senatorem. Jako oficer rezerwy walczył w wojnie obronnej 1939 r., jako oficer 41 Pułku Piechoty Strzelców Suwalskich, a następnie był żołnierzem Armii Krajowej, ps. „Biebrza”, „Józef”. Zginął 1.08.1944 r., w pierwszym dniu Powstania Warszawskiego. Odznaczony dwukrotnie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości z Mieczami oraz Krzyżem Walecznych./
Ppłk Żurowski („Andrzej”) oczekiwał na meldunki powstańców z 4 Rejonu na u. Białostockiej 20, w miejscu postoju komendanta 5 Rejonu – mjr piechoty Zygmunta Bobrowskiego ps. „Ludwik II”. Po jakimś czasie przeniósł się wraz z adiutantem ppor. Aleksandrem Bartnikiem ps. „Jastrząb” i łączniczkami na ul. Konopacką 4. Miejsce postoju plutonu łączności ppłk „Stefana” znajdowało się na ul. 11 Listopada, naprzeciwko głównej bramy koszar.
Pierwszego sierpnia ok. godz. 16.30, idąc ulicą Markowską od strony Białostockiej, przy zbiegu z Ząbkowską, kilkunastoosobowy oddział powstańczy, zmierzający prawdopodobnie na miejsce koncentracji, natknął się na silny patrol Schutzpolizei (patrolujący ulice Pragi z siedziby Schutzpolizei na Targowej 15 - Abschnitt Wache Ost der Schutzpolizei.). Doszło do wymiany strzałów. Poległ por. „Biebrza” i dwóch powstańców, a pięciu odniosło rany. Niemcy mieli jednego zabitego i dwóch rannych.
Po wymianie strzałów, która trwała zapewne kilka do kilkunastu minut, powstańcy wycofali się w kierunku ulicy Białostockiej.Opracowanie– Marek Strzeszewski
