Od plakatu politycznego do artystycznego - jak zmieniała się funkcja druku w Polsce?

11.03.2025 | Autor: Artykuł sponsorowany

Pozornie może się wydawać, że czasy kiedy plakaty pełniły ważną funkcję w rozpowszechnianiu informacji dawno minęły. Jednak druki i drukowanie plakatów wciąż jest popularne w Polsce. Na co dzień wydają się być niewidoczne, jednak jest ich pełno, na ulicach można dostrzec zarówno plakaty wyborcze jak i informujące o otwarciu nowej restauracji. Są wciąż obecne w naszym społeczeństwie.

Druk od stuleci odgrywa kluczową rolę w życiu społecznym i kulturalnym, w Polsce jego funkcja zmieniała się na przestrzeni lat. Ewoluował z narzędzia politycznego i propagandowego do pełnoprawnej formy artystycznej, bogatej w kolory, wzory i twórcze ilustracje.

Historia plakatu jest zarazem historią przemian politycznych, technologicznych i estetycznych społeczności polskiej, ale także różnych ludności na całym świecie. W niniejszym artykule prześledzimy, jak druk funkcjonował w różnych epokach oraz jak zmieniała się jego rola i znaczenie.

Plakat jako narzędzie polityczne i propagandowe

Zabory i dwudziestolecie międzywojenne

Plakat polityczny i druki propagandowe zdecydowanie pełniły kluczową rolę w okresie zaborów i czasów dwudziestolecia międzywojennego. Funkcja plakatów w tych czasach nie była czysto estetyczna, ale miała namawiać do pewnych zachowań i ukazywać wzorce.

Podczas zaborów, gdy Polska nie istniała na mapach, plakaty pomagały podtrzymywać tożsamość narodową i służyły agitacji politycznej. Dodatkowo plakaty i ulotki były wykorzystywane do szerzenia idei niepodległościowych i nastawiały przeciwko okupantom. Kolorowe, pisane majuskułą zachęcały także do wybrania się do kina czy teatru, a po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku stały się narzędziem kształtowania tożsamości państwowej i promowania idei patriotycznych.
Chociaż w tych czasach plakat pełnił głównie funkcję polityczną, to czas rozwoju plakatu nastąpił także w sferze artystycznej. Tworzyli wtedy wybitni twórcy, tacy jak Tadeusz Gronowski czy Stefan Norblin, którzy znacząco wpłynęli na estetykę plakatu.

II wojna światowa i okres PRL

W czasie II wojny światowej druk był głównie narzędziem walki i oporu. Konspiracyjne plakaty i ulotki szerzyły propagandę antyniemiecką, wzywały do oporu oraz informowały o wydarzeniach na froncie. Nieraz widoczne były na nich hasła obrażające okupanta czy ludzi, którzy opowiadali się po niemieckiej stronie.

Natomiast po wojnie, w okresie PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa), plakat stał się dominującym medium propagandowym, wykorzystywanym przez władzę do budowania ideologii socjalistycznej. Plakaty w tym czasie szerzyły hasła wzywające do pracy, budowy nowej Polski oraz poparcie dla partii komunistycznej.

Jednocześnie w latach 50. i 60. narodziła się Polska Szkoła Plakatu. Jej przedstawiciele tacy jak Henryk Tomaszewski, Jan Lenica czy Franciszek Starowieyski, nadali plakatowi nową jakość artystyczną, która sprawiła, że medium to zaczęło przekraczać ramy propagandy i reklamy. Polska Szkoła Plakatu zdobyła międzynarodowe uznanie, a wykonywane plakaty miały zróżnicowaną stylistykę. W większości cechowały się oszczędnością formy, ironią oraz nowatorskim liternictwem.

Plakat jako forma oporu i wyrazu artystycznego

Lata ‘70 i ‘80

W miarę postępującego kryzysu systemu komunistycznego, druk, w tym plakat stał się narzędziem oporu. W latach 70. i 80. zaczęła rozwijać się niezależna grafika polityczna związana z ruchem “Solidarność”. Plakaty i ulotki protestacyjne były rozpowszechniane w podziemiu, niosąc przekaz antykomunistyczny i wspierający ruchu opozycyjne.

Po 1989 roku, czyli po upadku komunizmu, druk uwolnił się od funkcji propagandowej, związanej z niewolą, a jego znaczenie uległo dywersyfikacji. Rozwój gospodarki wolnorynkowej sprawił, że plakat stał się narzędziem reklamy i promocji. Wzrosła jego rola w marketingu i komunikacji wizualnej, zaczęło powstawać coraz więcej plakatów reklamujących produkty i wydarzenia kulturalne.

Nastąpił renesans plakatu artystycznego, twórcy czerpali inspiracje z Polskiej Szkoły Plakatu, zaczęli tworzyć dzieła niezależna. Ich prace często trafiały do galerii i przestrzeni miejskiej. Plakat stał się nośnikiem indywidualnego przekazu, komentarza społecznego, ale także eksperymentów graficznych.

Współczesna funkcja druku i plakatu

Cyfryzacja i nowe technologie

W XXI wieku druk przeżywa kolejną transformację. Digitalizacja i media elektroniczne z każdym dniem wpływają na zmniejszanie roli tradycyjnego druku, ale jednocześnie otwierają nowe możliwości.

Obecnie plakaty często projektowane są w formie cyfrowej, a ich rozpowszechnianie odbywa się zarówno w przestrzeni fizycznej, jak i wirtualnej. Można spotkać je nie tylko na ulicach, w sklepach i galeriach, ale także we własnych domach. W obecnych czasach plakaty i druki zdobią ściany naszych domów.

Mimo iż plakaty mogą być mniej obecne w dzisiejszych czasach, to wciąż są obecne, szczególnie w przestrzeni miejskiej. Te na słupach czy przystankach autobusowych pełnią funkcje użytkowe, społeczne jak i artystyczne.
Z ozdobnymi czcionkami, kolorowe i ciekawie zaprojektowane często reklamują koncerty bądź eventy odbywające się lokalnie. Ich obecność jest zauważalna i przyciągająca wzrok, gdyż po prostu są one zwykle dużych rozmiarów. Twórcy plakatów coraz częściej tworzą je pod kątem czysto artystycznym, by mogły być eksponowane na festiwalach, w galeriach i muzeach.

Podsumowując, funkcja druku w Polsce przeszła długą drogę. Plakaty spełniały swoje funkcje jako plakaty polityczne i propagandowe, aby z czasem stać się autonomiczną dziedziną sztuki. Plakat, dawniej wykorzystywany do celów agitacyjnych, dziś stał się medium ekspresji indywidualnej, reklamy i refleksji społecznej.
Plakaty reklamują nie tylko różnego rodzaju produkty, ale także wydarzenia kulturalne, trasy koncertowe, festiwale czy lokalne wydarzenia. Jego przyszłość związana jest z dalszym rozwojem technologii i cyfryzacją, ale jednocześnie zachowuje on swoje znaczenie jako ważne narzędzie komunikacji wizualnej i artystycznej.

Fourzeros

Leszczyńska 4, 00-339 Warszawa, Polska
https://www.google.com/maps?cid=14376996309021132664

Artykuł sponsorowany

Dodaj komentarz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Twoja-Praga.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii

Od plakatu politycznego do artystycznego - jak zmieniała się funkcja druku w Polsce?

Plakat jako narzędzie polityczne i propagandowe

Zabory i dwudziestolecie międzywojenne

II wojna światowa i okres PRL

Plakat jako forma oporu i wyrazu artystycznego

Lata ‘70 i ‘80

Współczesna funkcja druku i plakatu

Cyfryzacja i nowe technologie

Dodaj komentarz

Najnowsze informacje

Studia osteopatyczne w Polsce - gdzie studiować osteopatię i ile to kosztuje?

Praga-Południe: Dzielnia na Siennickiej otwarta dla wszystkich

Ukryta moc ziół i przypraw

Zazielenianie Grochowskiej ruszyło z opóźnieniem. Ciężki sprzęt kruszy...

Jak wybrać odpowiedni toner do drukarki?

Grochowska przed wielką modernizacją. W 2027 roku rusza przebudowa torowiska

Najczęściej czytane

Piotr stracił nogi, ale nie stracił marzeń. Pomóż mu wrócić do muzyki

Dyskusja wokół Jeziorka Gocławskiego

Spacer: GRO spacer architektoniczny

Sąd sprawiedliwy czyli perypetie Domu Małego Niewidomego (Osieroconego)...

Dawne nazwy ulic na Grochowie

Grochowska piekarnia do wyburzenia?

Polub nasz fanpage i bądź na bieżąco

Baza firm (3322)

Baza instytucji

Polecamy

Bezpłatne ogłoszenia

O nas

Nawigacja

Patronaty