Bohater z Grochowa: major Euzebiusz Jarema

16.07.2026 | Autor: Tomasz Jarosz, źródło: IPN

Podskarbińska 8 to jeden z budynków wzniesionych około 1928 roku w ramach pierwszego na Grochowie osiedla dla najuboższych. Była to inwestycja finansowana przez magistrat Warszawy i przeznaczona dla osób w trudnej sytuacji mieszkaniowej. Powstały tu proste, ceglane bloki o funkcjonalnym układzie, stanowiące wówczas największą miejską inwestycję mieszkaniową na terenie dzisiejszej Pragi‑Południe.

Początki urbanizacja Grochowa

Osiedle przy Podskarbińskiej i Kobielskiej było początkiem planowej zabudowy Grochowa. Wcześniej dzielnica miała charakter peryferyjny, z chaotyczną i często drewnianą zabudową. Budowa nowych budynków z 1928 roku rozpoczęła proces urbanizacji. Pod koniec lat 30. po przeciwnej stronie Podskarbińskiej powstało nowoczesne osiedle TOR, Towarzystwa Osiedli Robotniczych. Była to inwestycja o większej skali i ambicji architektonicznej, z planowym układem, zielenią i funkcjonalnymi blokami. Razem z wcześniejszym osiedlem komunalnym tworzyły pierwszy spójny kompleks mieszkaniowy w tej części Kamionka.

Mieszkanie majora Euzebiusza Jaremy

W budynku przy Podskarbińskiej 8 mieszkał major Euzebiusz Jarema, ps. „Wiśniowiecki”, „Karol”. Urodzony w 1902 roku w Sobolowie, był uczestnikiem walk o Lwów w 1918 roku, wojny polsko‑bolszewickiej w 1920 roku oraz III powstania śląskiego. Trzykrotnie ranny, po zakończeniu służby wojskowej pracował jako urzędnik.

Od 1934 roku kierował referatem gospodarczym w Dyrekcji Rzeźni Miejskiej na Pradze. W tym czasie mieszkał właśnie na Grochowie – Podskarbińska 8 m. 12. Lokalizacja była bliska jego miejscu pracy i późniejszej działalności konspiracyjnej.

Konspiracja na Pradze

Po kampanii wrześniowej 1939 roku Jarema rozpoczął działalność konspiracyjną. W styczniu 1940 roku dołączył do OW „Wilki”, a w czerwcu został komendantem Powiatu Praga. Od 1941 roku był zastępcą dowódcy 1 Pułku Strzeleckiego „Praga” w ramach OW „Unia”. Po scaleniu „Unii” z Armią Krajową objął funkcję zastępcy komendanta 5 Rejonu Praga Centralna.

Powstanie Warszawskie

1 sierpnia 1944 roku Jarema wraz z podległymi oddziałami opanował Rzeźnię Miejską na Pradze. Po otrzymaniu rozkazu przerwania walki przeszedł ponownie do konspiracji. Po zajęciu Pragi przez Armię Czerwoną brał udział w organizacji komisji werbunkowej przy ul. Białostockiej.

W listopadzie 1944 roku został aresztowany przez Informację Wojskową 1 Armii Wojska Polskiego i wywieziony do obozów w ZSRR. Do kraju wrócił w 1948 roku.

Ostatnie lata i pamięć

Major Euzebiusz Jarema zmarł 9 lutego 1979 roku w Warszawie. Był odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Jego mieszkanie na Podskarbińskiej 8 pozostaje jednym z ważnych punktów na mapie historii konspiracji praskiej.

Historia miejsca

Podskarbińska 8 to nie tylko przykład najstarszej zabudowy komunalnej Grochowa. To także miejsce związane z jednym z najważniejszych dowódców konspiracji na Pradze. Budynek stanowi świadectwo pierwszych miejskich inwestycji mieszkaniowych oraz historii ludzi, którzy w tych skromnych blokach tworzyli struktury podziemia niepodległościowego.

Więcej na ten temat

Ulica Podskarbińska

Obiekty

Podskarbińska 8

Dodaj komentarz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Twoja-Praga.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii

Bohater z Grochowa: major Euzebiusz Jarema

Więcej na ten temat

Obiekty

Dodaj komentarz

Najnowsze informacje

Jak wygląda profesjonalna obsługa informatyczna firmy krok po kroku?

AppleHome otworzy nowy serwis na Pradze Północ. To kolejny krok w rozwoju...

Innowacyjna termomodernizacja kamienicy przy Jarocińskiej 15. ZGN szuka...

"Mój Grochów" - Galeria Rondo Wiatraczna zaprasza mieszkańców do...

Nowe oblicze praskich szkół. Termomodernizacje wchodzą w decydującą fazę

Gdzie w Warszawie zrobić powłokę ceramiczną na auto?

Najczęściej czytane

Piotr stracił nogi, ale nie stracił marzeń. Pomóż mu wrócić do muzyki

Dyskusja wokół Jeziorka Gocławskiego

Sąd sprawiedliwy czyli perypetie Domu Małego Niewidomego (Osieroconego)...

Spacer: GRO spacer architektoniczny

Dawne nazwy ulic na Grochowie

Grochowska piekarnia do wyburzenia?

Polub nasz fanpage i bądź na bieżąco

Baza firm (3325)

Baza instytucji

Polecamy

Bezpłatne ogłoszenia

O nas

Nawigacja

Patronaty