Kamienica "Żelazko". Świadek historii i bohaterstwa

31.01.2026 | Autor: Tomasz Jarosz
Na rogu Radzymińskiej i Kawęczyńskiej stoi jedna z najbardziej charakterystycznych kamienic Szmulowizny. Wzniesiona w 1910 roku dla Menachema Rotlewiego, od początku wyróżniała się nietypową, trójkątną sylwetką przypominającą żelazko. To właśnie od tego kształtu mieszkańcy zaczęli nazywać ją "Praskim Żelazkiem". Jako ciekawostkę można dodać, że w chwili wzniesienia była najwyższą kamienicą w okolicy.




Wojenne losy i niezwykła odwaga mieszkańców


Jednak prawdziwa historia tego miejsca kryje się w działaniach jego mieszkańców. W czasie II wojny światowej Jerzy i Zofia Doboszyńscy, lokatorzy kamienicy, ukrywali w swoim mieszkaniu około 25 Żydów. Dzięki ich odwadze i determinacji schronienie znaleźli tu m.in. . Paweł Piotrowski z rodziną, Michał Kurc czy rodzina Gomólińskich. Doboszyńscy nie działali sami – wspierały ich osoby z sąsiedztwa, m.in. . Waleria i Adam Unieszowscy czy Maria i jej mąż Chodasiewiczowie. Za swoją postawę małżeństwo otrzymało w 1983 roku Medal Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

W kamienicy ukrywał się również Emanuel Ringelblum – twórca Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego. Po uwolnieniu z obozu pracy w Trawnikach w 1943 roku znalazł schronienie w mieszkaniu Stanisławy Jaszczyk. To jedno z najważniejszych miejsc jego ostatnich miesięcy na wolności.

Upamiętnienia bohaterów

Dziś o tych wydarzeniach przypominają dwie tablice umieszczone na elewacji budynku. 23 marca 2021 roku Instytut Pamięci Narodowej odsłonił tablicę poświęconą Jerzemu i Zofii Doboszyńskim. Uroczystość odbyła się w Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

12 stycznia 2023 roku Żydowski Instytut Historyczny upamiętnił miejsce ukrywania Emanuela Ringelbluma oraz osób, które mu pomagały. Tablica przypomina o polsko‑żydowskim braterstwie broni i wspólnej walce o przetrwanie.


Więcej informacji


Obiekty

Wasze komentarze

64x64

greg napisał:

przykład polskiego "antysemityzmu" ?
2026-02-01 15:17

Dodaj komentarz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Twoja-Praga.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii

Polub nasz fanpage i bądź na bieżąco

Polecamy

Bezpłatne ogłoszenia