W 2025 roku na Pradze‑Północ zrealizowano projekt "Kapliczki praskie - identyfikacja, dokumentacja, ochrona", przygotowany przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie we współpracy z Zarządem Dzielnicy Praga‑Północ. Jego celem było stworzenie pełnej dokumentacji konserwatorskiej kapliczek rozsianych po całej dzielnicy.
W projekcie uczestniczyło 20 wolontariuszy, którzy - po specjalistycznym szkoleniu - przeprowadzili terenową inwentaryzację obiektów. Efektem ich pracy jest spójny materiał opisujący 121 kapliczek, stanowiący dziś najważniejsze źródło wiedzy o tym fragmencie praskiego dziedzictwa. Opracowanie zostało udostępnione publicznie na początku sierpnia 2026 r., otwierając drogę do dalszych działań ochronnych i popularyzatorskich.
Kapliczki od dziesięcioleci tworzą niepowtarzalny krajobraz Pragi. Ukryte w bramach, na podwórkach, elewacjach i klatkach schodowych, są świadectwem lokalnej religijności i historii mieszkańców. Łączą w sobie wartość materialną – formę, detale, technikę wykonania – oraz niematerialną, czyli pamięć, symbolikę i duchowość.
To właśnie ta podwójna natura sprawia, że kapliczki są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów praskiej tożsamości.
Wolontariusze, po przeszkoleniu przez pracowników WUOZ, prowadzili dokumentację według standardów konserwatorskich. Każdy obiekt został:
opisany pod względem formy, materiałów i stanu zachowania,
sfotografowany,
zmierzony
zlokalizowany i oznaczony,
oceniony pod kątem wartości zabytkowych.
Powstała dokumentacja nie tylko porządkuje wiedzę o kapliczkach, ale także wskazuje obiekty wymagające pilnej ochrony.
Przez lata kapliczki pozostawały poza systemem ochrony zabytków – brakowało pełnej ewidencji, a wiele obiektów było zagrożonych zniszczeniem. Nowe opracowanie:
pozwala identyfikować obiekty zagrożone,
stanowi podstawę do wpisów do rejestru zabytków,
wspiera działania konserwatorskie,
popularyzuje wiedzę o lokalnym dziedzictwie,
wzmacnia świadomość mieszkańców.
Projekt pokazał, jak ważna jest współpraca instytucji publicznych z mieszkańcami. Wolontariusze odegrali kluczową rolę – to dzięki ich pracy powstała dokumentacja, która dziś chroni praskie kapliczki przed zapomnieniem. Wsparcie ekspertów WUOZ oraz dzielnicy stworzyło model działania, który może być powielany w innych częściach Warszawy.
Pełne opracowanie „Kapliczki praskie – identyfikacja, dokumentacja, ochrona”, można pobrać pod linkiem: https://mwkz.pl/wp-content/uploads/2026/08/Praskie-kapliczki.pdf
