Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków kamienicę frontową przy Targowej 61 wraz z trzema oficynami i całym terenem posesji. Decyzja obejmuje jeden z najcenniejszych zachowanych budynków mieszkalno‑usługowych Pragi-Północ, silnie związany z historią lokalnej społeczności żydowskiej. O wpis wnioskowało Towarzystwo Przyjaciół Pragi, które od lat dokumentuje i chroni dziedzictwo warszawskiej Pragi.
Dawna Targowa 35
Działka – wówczas pod adresem Targowa 35 – trafiła w 1879 roku w ręce Samuela Bergsona, kupca, właściciela domu handlowego „Samuel Bergsohn i Ska” oraz znanego filantropa wspierającego ubogich Żydów i rzemieślników. Około 1901 roku na miejscu wcześniejszej zabudowy drewnianej powstała murowana kamienica frontowa oraz trzy oficyny.
Przed II wojną światową w budynku działał Praski Dom Towarowy Seweryna Kempfiego, importera towarów kolonialnych i spożywczych, w tym herbaty. Był to jeden z bardziej rozpoznawalnych punktów handlowych w tej części Pragi. Od 1922 roku funkcjonowała tu również Wypożyczalnia Praska nr 6, należąca do sieci bibliotek miejskich – ważne miejsce lokalnej edukacji i kultury.
Najprawdopodobniej w okresie okupacji na podwórku kamienicy ustawiono kapliczkę z figurą Jezusa. Podwórkowe kapliczki były wówczas częstym elementem praskiego krajobrazu – stanowiły miejsca modlitwy i dawały mieszkańcom poczucie wspólnoty w czasie niemieckiego terroru.
W latach 50. XX wieku skuto znaczną część wystroju elewacji, ponieważ gipsowy detal mocowany na gwoździach zaczął odspajać się od ścian i zagrażał przechodniom. Mimo tych uproszczeń wnętrza kamienicy zachowały wyjątkowo bogaty detal architektoniczny inspirowany renesansem, barokiem i klasycyzmem. Na głównej klatce schodowej przetrwała niemal kompletna stolarka drzwiowa z motywami floralnymi oraz charakterystycznymi dla ikonografii żydowskiej antytetycznymi ptakami. Pod tynkiem wciąż znajduje się oryginalna dekoracja malarska, a w oficynach – drewniane klatki schodowe, piece kaflowe i ceramiczne posadzki.
Związek z Samuelem Bergsonem oraz obecna w wystroju symbolika czynią z kamienicy przy Targowej 61 ważny materialny ślad obecności społeczności żydowskiej na Pradze. To miejsce, które łączy historię lokalnego handlu, kultury, religijności i codziennego życia mieszkańców.
