Solidarności 67

Aleja Solidarności 67 - Szpital Praski p.w. Przemienienia Pańskiego
Aleja Solidarności 67 - zabudowania Szpitala Praskiego p.w. Przemienienia Pańskiego na Starej Pradze w dzielnicy Praga Północ w Warszawie.

Początki dzisiejsze szpitala sięgają 1792 roku, kiedy to Franciszkański Zakon Żeński - znany w Polsce jako Siostry Bernardynki – uruchomił przy ul. Panieńskiej przytułek dla chorych. To od tej zakonnej placówki część historyków wywodzi początek dzisiejszego Szpitala Praskiego.

W 1868 roku po wygaszeniu epidemii cholery Rada Główna Opiekuńcza podjęła decyzję o założeniu szpitala miejskiego pod nazwą Szpital Najświętszej Marii Panny na Pradze.

W roku 1900 przy ul. Panieńskiej wzniesiono pierwszy, z istniejących do dzisiaj, budynków Szpitala. Początkowo jako jednopiętrowy pawilon następnie (około 1904 roku) rozbudowany częściowo do trzech pięter z umieszczonym w centralnej części budynku ogrodem zimowym pomyślanym jako miejsce odpoczynku dla pacjentów szpitala. W latach dwudziestych XX wieku dokonano kolejnej, niewielkiej, przebudowy budynku uzyskując budynek - na całej swej długości - trzypiętrowy. Można go - w prawie nie zmienionej formie - podziwiać do dziś jako "budynek B".

Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej szpital uzyskał miano Szpitala pw. Przemienienia Pańskiego

Rok 1924 przynosi decyzję o rozbudowie Szpitala o budynek pralni parowej i kuchni. Inwestycja zostaje oddana jako "budynek D" do użytku w czerwcu 1926 roku. Obecnie funkcjonuje w nim przychodnia przyszpitalna.

Dwa opisane wyżej budynki to jedyne, które powstały na terenie ówczesnego Szpitala w sposób planowy i docelowy. Obok nich, w różnych okresach, wybudowano od kilku do kilkunastu (w zależności od źródeł) drewnianych baraków wykorzystywanych w zależności od bieżących potrzeb to na sale chorych, to na kostnicę, to na działalność ambulatoryjną. Ich stan pozostawiał jednak wiele do życzenia skoro już w 1925 roku położono fundamenty pod nowy frontowy gmach szpitala, który nazwano "pawilonem A". Autorami projektu byli Antoni Jawornicki i Józef Holewiński. Kolisty kształt wymusiła konieczność dopasowania budynku do pl. Weteranów 1863. Ostrołukowe nisze okienne wystylizowano na modłę gotyku.

Według początkowych planów budynek miał być przeznaczony dla Wydziału Szpitalnictwa, ambulatorium dla Miejskiej Pomocy Lekarskiej i pracowników municypalnych, na szpitalną izbę przyjęć, szkołę pielęgniarską, mieszkania dla pracowników, rezydentów i sióstr miłosierdzia. W rzeczywistości stało się trochę inaczej i w budynku umieszczono również pracownię rentgenowską i fizykoterapeutyczną, aptekę, gabinety lekarskie i oddziały szpitalne. Powstał w nim także duży oddział wewnętrzny na 100 łóżek.

Budowa gmachu stale się przeciągała. Został otwarty dopiero w 1936 roku, co uznano za "punkt zwrotny w historii tego szpitala, o tak wybitnym wyglądzie gospodarki minionych czasów."

W tym samym czasie przeprowadzono generalny remont całego szpitala. W jego ramach gruntownie przebudowano oddział gruźliczy i w jednym pawilonie umieszczono wszystkie łóżka gruźlicze. Przebudowano też jeden z oddziałów chirurgicznych zwiększając liczbę łóżek o 30. Utworzono kilka pokoików, przeznaczając je dla ciężko chorych. Ogółem – w dniu wybuchu II wojny – szpital dysponował 590 łóżkami zlokalizowanymi w dwóch budynkach murowanych i kilku drewnianych pawilonach.

Wybuch wojny zastał Szpital Praski w trakcie kolejnej inwestycji: w sierpniu 1939 roku wznowiono zaczęte wcześniej roboty adaptacyjne w budynku, który zamierzano przeznaczyć dla pracowni chemiczno-bakteriologicznej oraz anatomopatologicznej.

We wrześniu 1939 roku Szpital Praski - usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie silnie ostrzeliwanego przez hitlerowców Mostu Kierbedzia - znalazł się de facto na pierwszej linii frontu. Podjęto decyzję o ewakuacji placówki znajdując dla niej tymczasowe lokum w Domu Akademickim Młodzieży Żydowskiej przy ul. Sierakowskiego 7. W nocy z 7 na 8 września wszyscy pacjenci zostali przeniesieni zaś… 8 września Niemcy zbombardowali zabudowania szpitalne niszcząc znaczną część baraków, kaplicę oraz naruszając budynek (B) od ul. Panieńskiej. Ucierpiał także budynek A.

Po kapitulacji Warszawy, 28 września 1939 roku Szpital pozostał w swej tymczasowej siedzibie (z czasem rozszerzonej o budynek szkoły przy ul. Szerokiej 5 (ob. ks I. Kłopotowskiego), a wiosną 1940 roku przystąpiono do remontu uszkodzonych bombardowaniami budynków.

Wiosną 1941 roku odbudowany gmach zostaje przejęty przez Wehrmacht. Szpital ponownie przeniesiono do Żydowskiego Domu Akademickiego przy ul. Sierakowskiego 7, a jego oddział wewnętrzny do budynku szkoły przy ul. Szerokiej 5 (obecnie ks. I.Kłopotowskiego). Na miejscu pozostała jedynie pracownia anatomopatologiczna, która miała także obsługiwać szpital niemiecki. Personel szpitala włączył się w życie konspiracyjne, m.in. prowadzenie tajnego nauczania studentów medycyny.

W sierpniu 1944 roku z uwagi na walki powstańcze, które spowodowały istotne uszkodzenia budynków, szpital przeniesiono do obiektów oddalonych od rzeki m.in. do budynków Instytutu Weterynarii przy ulicy Grochowskiej 272 i szkół przy ulicy Kowelskiej 1 i Siennickiej 15. W tych miejscach utworzono oddziały zakaźne do których przeszła część załogi szpitalnej z ulicy Sierakowskiego 7. Tam również ukrywano rannych i zdrowych powstańców. Szpital w szkole przy Kowelskiej zakończył działalność w 1946 roku a przy Siennickiej 15 dwa lata później w 1948 roku.

We wrześniu 1944 roku do budynku szkoły przy Boremlowskiej 6/12 przeniesiono Szpital Przemienienia Pańskiego, działający tutaj do lutego 1945. Od jesieni 1944 działał tu Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskie, nazywany Akademią Boremlowską. Ten fakt upamiętnia tablica zawieszona przed wejściem do szkoły na Grochowie.

Podczas wycofywania się Niemców na lewy brzeg Wisły szpital nie został wysadzony w powietrze. Odbudowa trwała do wiosny 1945 roku kiedy podjęto decyzję o przeniesieniu – stopniowo – oddziałów do dawnej siedziby Szpitala. Rozpoczęto od budynku A, a w sierpniu 1946 roku uruchomiono także budynek od ul. Panieńskiej (B). Jesienią 1948 roku zakończono remont budynku A. Był to ostatni kompleksowy remont budynków Szpitala. W późniejszych latach ograniczano się do bieżących remontów, którym – sporadycznie - towarzyszyły przebudowy i zmiany przeznaczenia pomieszczeń.

Tuż po wojnie pomimo niewielkich uszkodzeń, rozebrano znajdującą się na terenie szpitala neogotycką kaplicę Matki Boskiej Loretańskiej, wzniesioną na początku XX wieku, zaś szpital przemianowano na "Szpital miejski nr 4".

W 1959 roku placówka została oficjalnie przemianowany ponownie na "Szpital Praski".

Dopiero w 1990 roku na terenie Szpitala Praskiego wybudowano pierwszy nowy obiekt szpitalny - gmach Kliniki Okulistycznej Uniwersytetu Medycznego (poza strukturą Szpitala Praskiego), zaś w 2007 roku podjęto decyzję o dobudowaniu do budynku A nowego gmachu (oznaczonego jako A2), a w roku 2013 o modernizacji budynku "A". Modernizację zakończono w 2016 roku.

W lutym 2007 roku uroczyście odsłonięto okolicznościowe tablice - jedna z nich poświęcona jest pracownikom ratującym życie Bronisławowi Pietraszewiczowi "Lotowi" i Marianowi Sengerowi "Cichemu" po zamachu na Kutscherę w 1944 roku. Druga upamiętnia pisarza Władysława Stanisława Reymonta, który był leczony w Szpitalu Przemienienia Pańskiego od 13 lipca do 10 sierpnia 1900 roku po wypadku kolei linii warszawsko-wiedeńskiej.

8 stycznia 2015 roku rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Marek Krawczyk dokonał uroczystego odsłonięcia tablicy upamiętniającej działalność "Akademii Boremlowskiej".

Zgodnie z danymi przedstawianymi na stronie internetowej Szpitala: "Obecnie Szpital Praski to doskonale wyposażona i nowoczesna placówka z wieloprofilową ofertą. Świadczy profesjonalne usługi medyczne zarówno w ramach kontraktów z NFZ, jak również komercyjnie. Dysponuje 420 łóżkami. W jego skład wchodzi: 13 oddziałów, 6 pododdziałów, 3 zakłady i 3 laboratoria, Centralna Sterylizatornia, Stacja Dializ oraz 11 poradni Przychodni Szpitalnej. Jest dogodnie położony w pobliżu licznych węzłów komunikacyjnych. Stale inwestuje zarówno w bazę lokalową jak i wyposażenie".

TJ

Ciekawostki

  • Szpital Praski pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego jest najstarszą stołeczną placówką funkcjonującą w niezmienionej lokalizacji.
  • Według publikacji "The Complete History of Jack the Ripper" której autorem jest brytyjski historyk Philip Sugden w placówce tej pracował niejaki Seweryn Kłosowski postać dość mroczna i jeden z głównych podejrzanych w sprawie Kuby Rozpruwacza siejącego grozę w XIX w. Londynie.
  • Jadwiga Wejss-Czubkowa wspomina, że znakomity chirurg dr Jan Raum dopomógł Władysławowi Reymontowi w otrzymaniu odszkodowania za wypadek kolejowy z 1900 r. na trasie Warszawa-Wiedeń, po którym pisarz znalazł się na oddziale dr. Rauma. Miał on wprowadzić pisarza do pracy konspiracyjnej przeciwko caratowi. Na swoim oddziale chirurgicznym leczył doktor rannych w starciach z policją carską, których później swoją karetą przewoził w bezpieczne miejsca.
  • W lipcu 1984 r. w dowód zasług dla miasta i jego mieszkańców - Szpital Praski został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
  • Od 15 listopada 1948 roku do 10 października 1991 roku szpital posiadał adres gen. Karola Świerczewskiego 67.

Więcej na ten temat


Obiekty


Instytucje


Dodaj komentarz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Twoja-Praga.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii

Polub nasz fanpage i bądź na bieżąco

Polecamy

Bezpłatne ogłoszenia